DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİĞİ
YEŞİL AKLAMA
YEŞİL AKLAMA NEDİR?
Yeşil aklama, bir ürün veya hizmetin gerçekte olduğundan daha sürdürülebilir olduğunu öne süren ürün iddiaları ve pazarlama faaliyetlerini ifade etmektedir.
-
Belirsiz veya yanıltıcı dil ile belirli bir standart veya sertifikaya uymayan terimlere atıfta bulunabilir.
-
Ambalaj veya içerikler dahil olmak üzere bir ürünün çevresel etkisi hakkında yanlış veya abartılı iddialar içerebilir.
SESSİZ YEŞİLLEŞME (GREENHUSHING) NEDİR?
-
Sessiz yeşilleşme, şirketlerin yeşil aklama suçlamalarından kaçınmak amacıyla, iyi niyetli veya makul olsa dahi sürdürülebilirlik hedefleri hakkında bilinçli olarak sessiz kalmalarını ifade etmektedir.
-
Bu kapsamda; tüketiciler yalnızca güvenilir, doğru etiketler ve güvenebilecekleri bilgi araçları aracılığıyla bilgilendirilmelidir.
ÇEVRESEL İDDİA NEDİR?
Herhangi bir gönüllü mesaj veya ifade; etiketler, marka adları, şirket adları veya ürün adları dâhil olmak üzere, herhangi bir biçimde bir ürünün ya da hizmetin çevre üzerinde olumlu ya da hiç olumsuz etkisi bulunmadığını belirten veya ima eden, diğerlerine kıyasla çevreye daha az zarar verdiğini ya da çevresel etkisinin zaman içinde iyileştiğini öne süren tüm beyanları kapsamaktadır.
ÇEVRESEL İDDİA UYUM PRENSİPLERİ
Bir çevresel iddia şu durumlarda yapılabilir:
-
İddia ve spesifikasyonu aynı ortamda (aynı reklam spotu, ürünün ambalajı veya çevrimiçi satış arayüzü) açık ve belirgin terimlerle belirtilmişse, çevresel iddia kullanımı uygundur.
-
İddia spesifikasyonu belirtilmediğinde, bu “genel çevresel iddia” olarak kabul edilmekte ve yasaktır.
ÇEVRESEL İDDİALAR İÇİN YENİ KURALLAR
Çevresel iddianın detaylarını bir QR kodu veya web sitesi aracılığıyla sağlamak yeterli değildir; çünkü amaç, tüketiciye çevresel iddia hakkında bilgiyi anında sağlamaktır. Bu durum, tüketicilerin ek bilgiden habersiz kalmasına veya onu aramak için zaman ayırmamasına yol açabilir.
Bir çevresel iddianın “spesifik” olarak kabul edilebilmesi, iddiaya ilişkin belirli spesifikasyonların sunulmasına bağlıdır. Bu tür açıklamaların yer alması halinde iddia spesifik olarak değerlendirilmekte ve genel çevresel iddialara uygulanan yasak kapsamı dışında kalmaktadır. Örneğin, ISO standardına atıf yapılması veya “biyolojik olarak parçalanabilir” ya da “biyolojik bazlı” ifadelerinin oran ile desteklenmesi, iddianın spesifik hale gelmesini sağlamaktadır.
BİLİNÇLİ
SORUMLU
SÜRDÜRÜLEBİLİR
Mükemmel çevresel performansa dayanarak yalnızca bu tür genel iddialarda bulunmak mümkün değildir, çünkü bu iddialar çevresel yönün yanı sıra diğer unsurlarla (örneğin sosyal özellikler) da ilgilidir.
“Tarımsal” veya “sürdürülebilir” gibi bir iddia yapılırken, bu iddianın neye atıfta bulunduğunu, hangi spesifik sürdürülebilirlik unsurlarına değindiğini belirtmelidir. İddia spesifik hale getirilmeye başlandığı anda kullanılabilir ve genel çevresel iddialara yönelik yasak kapsamına girmez.
Karbon Nötr Ve İklim Nötr İddiaları İle İlgili Prensipler
Bu tür iddialara yalnızca ürünün gerçek yaşam döngüsü etkilerine dayanıyorsa ve ürünün değer zinciri dışındaki dengeleme (offsetting) yöntemlerine dayanmıyorsa uygundur.
Bir ürünün sera gazı (GHG) emisyonları açısından çevre üzerinde nötr, azaltılmış veya pozitif bir etkiye sahip olduğu şeklinde genel çevresel iddia da bulunmak yasaktır.
Ürün düzeyinde kullanılmaması gereken genel ifadeler aşağıdaki gibidir:
-
İklim nötr
-
CO2 nötr sertifikalı
-
Karbon pozitif
-
İklim net sıfır
-
Azaltılmış iklim etkisi
-
Sınırlı CO2 ayak izi
-
İklim telafi edilmiş
Çevresel İddia Kapsamında Uyulması Gereken İddialar
Bir ürün farklı bileşenlerden oluşuyorsa veya ambalaja atıfta bulunuluyorsa, iddianın hangi parçalara yönelik olduğu açıkça belirtilmelidir.
Eğer tüketicilerin kolayca erişebileceği bir imha süreci yoksa, bir ürünün kolayca imha edilebileceği iddiasında bulunulmamalıdır.
Bertaraf, imha etme işlemi zararlı yan ürünler oluşturuyorsa, iddialar hiçbir olumsuz etki olmadığını öne sürmemeli ve her iddiada olduğu gibi, ilgili kanıtlar hazır olmalıdır.
Sürdürülebilirlik Etiketleri Nelerdir?
Sürdürülebilirlik etiketleri; bir ürün, süreç veya işletmeyi çevresel ve/veya sosyal yönleriyle tanıtmayı amaçlayan, gönüllü nitelikte güven işareti, kalite işareti veya benzeri logo ve işaretler olarak tanımlanmaktadır.
-
Sürdürülebilirlik etiketleri, kullanım şekline bağlı olarak çevresel iddia olarak değerlendirilebilmektedir. Avrupa Birliği Eko etiketi (EU Ecolabel) gibi etiketler, doğrudan çevresel iddia niteliğindedir.
-
FAIRTRADE gibi etiketler, çevresel unsurlar dışında sosyal ve etik unsurlar içerdiğinden tek başına çevresel iddia değildir; ancak kullanımına göre değerlendirilmektedir.
-
Vegan gibi etiketler, Tüketicilerin Yeşil Dönüşüm İçin Güçlendirilmesine İlişkin Direktif (Empowering Consumers for the Green Transition Directive – ECGT) kapsamında, bağlama ve tüketici algısına göre değerlendirilmektedir.
-
Bu tür etiketler, çevresel veya sosyal fayda ima edecek şekilde kullanıldığında (örneğin “vegan=gezegen için daha iyi”), Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi (Unfair Commercial Practices Directive- UCPD) kapsamında çevresel iddia veya sürdürülebilirlik etiketi olarak kabul edilmektedir.
Bu doğrultuda şirketler, sürdürülebilirlik etiketlerini belirli kriterlere göre sergileyebilmektedir;
-
Bağımsız sertifikasyon: Etiket, üçüncü taraf bağımsız ve yetkili bir kuruluş tarafından doğrulanmış olmalıdır.
-
Şeffaflık ve erişilebilirlik: Etiketin anlamı, kriterleri ve doğrulama süreci tüketiciye açık ve anlaşılır şekilde sunulmalıdır.
-
Bilimsel dayanak: Etiketin dayandığı çevresel veya sosyal faydalar bilimsel olarak kanıtlanmış olmalıdır.
-
Güncel ve izlenebilir standartlar: Etiket kriterleri düzenli olarak güncellenmeli ve izlenebilir olmalıdır.
-
Yanıltıcı olmama: Etiket, tüketiciyi yanıltacak şekilde çevresel veya sosyal faydalar hakkında yanlış izlenim yaratmamalıdır.
DÜNYA MİLYARLARCA YIL OLDUĞU GİBİ VAR OLMAYA DEVAM EDECEK.
TEMEL SORUN,
TÜM CANLILARIN DÜNYA ÜZERİNDE VARLIĞINI NASIL SÜRDÜRECEĞİDİR
